Φύση: Αγριολούλουδα: Άγρια Ίριδα: Ίριδα του Χειμώνα: Νυχοφόρος Ίριδα (Iris unguicularis)

Iris unguicularis είναι ένα πολυετές ποώδες φυτό της οικογένειας των Ιριδοειδών, γνωστό στα ελληνικά ως Ίριδα η νυχοφόρος. Στην καθομιλουμένη απαντά επίσης με τις ονομασίες χειμωνιάτικη ίριδα, ίριδα του χειμώνα και, σε ορισμένες περιοχές, αγριοΐριδα. Πρόκειται για είδος αυτοφυές της ανατολικής Μεσογείου, με φυσική εξάπλωση στην Ελλάδα, τη νότια Βαλκανική και τη Μικρά Ασία, όπου απαντά κυρίως σε βραχώδεις πλαγιές, θαμνώνες και ξηρά ασβεστολιθικά εδάφη.

Η Ίριδα η νυχοφόρος ξεχωρίζει για την ιδιαιτερότητα της εποχής άνθησής της, καθώς ανθίζει από τα τέλη του φθινοπώρου έως τις αρχές της άνοιξης, συχνά μέσα στον χειμώνα, όταν η περισσότερη μεσογειακή βλάστηση βρίσκεται σε λήθαργο. Τα άνθη της έχουν χρώμα κυανό έως ιώδες, με χαρακτηριστικές λευκοκίτρινες νευρώσεις στα πέταλα, και αναδύονται σχεδόν απευθείας από το έδαφος πάνω σε κοντούς ανθοφόρους βλαστούς. Τα φύλλα είναι μακριά, στενά, ξιφοειδή και παραμένουν πράσινα καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, προσδίδοντας στο φυτό διακοσμητική αξία ακόμη και εκτός ανθοφορίας.

Το είδος προσαρμόζεται ιδιαίτερα καλά σε ξηροθερμικές συνθήκες και παρουσιάζει υψηλή αντοχή τόσο στην ξηρασία όσο και στο ψύχος, γεγονός που το καθιστά χαρακτηριστικό στοιχείο της μεσογειακής χλωρίδας. Καλλιεργείται συχνά σε κήπους και πάρκα για την πρώιμη ανθοφορία του, αλλά και για τη φυσική του ανθεκτικότητα, χωρίς να απαιτεί έντονη φροντίδα. Στο φυσικό τοπίο, η χειμωνιάτικη ίριδα συνδέεται με την εποχική ανανέωση της βλάστησης και λειτουργεί ως πρώιμη πηγή νέκταρ για έντομα, ενισχύοντας τη βιολογική ισορροπία των οικοσυστημάτων όπου αναπτύσσεται.