Τέχνη: Γεωμετρική Αφαίρεση

Η Γεωμετρική Αφαίρεση αποτελεί κατεύθυνση της μοντέρνας τέχνης που οργανώνει την εικόνα μέσω βασικών γεωμετρικών μορφών όπως το τετράγωνο, το τρίγωνο, το ορθογώνιο και ο κύκλος. Η σύνθεση δεν επιδιώκει την αναπαράσταση αντικειμένων του φυσικού κόσμου αλλά τη συγκρότηση ενός αυτόνομου οπτικού συστήματος, στο οποίο η μορφή, η γραμμή και το χρώμα λειτουργούν ως πρωταρχικά στοιχεία της εικόνας. Η οργάνωση της επιφάνειας βασίζεται στη σχέση ανάμεσα σε επίπεδα, άξονες και ρυθμούς που δημιουργούνται από την επανάληψη ή τη μεταβολή γεωμετρικών σχημάτων.

Η ανάπτυξη της γεωμετρικής αφαίρεσης συνδέεται με τις αναζητήσεις της ευρωπαϊκής πρωτοπορίας στις αρχές του 20ού αιώνα, όταν καλλιτέχνες επιδίωξαν να απομακρυνθούν από την παραστατική απεικόνιση και να συγκροτήσουν ένα σύστημα μορφών που θα στηρίζεται σε καθολικές αρχές οργάνωσης. Η λογική αυτή συνδέεται με την αντίληψη ότι οι γεωμετρικές μορφές αποτελούν θεμελιώδη στοιχεία της οπτικής δομής. Στο πλαίσιο αυτό, η ζωγραφική μετατρέπεται σε πεδίο οργάνωσης σχέσεων ανάμεσα σε γραμμές, γωνίες, επιφάνειες και χρωματικά πεδία.

Σημαντική συμβολή στη διαμόρφωση αυτής της κατεύθυνσης είχαν καλλιτέχνες όπως ο Kazimir Malevich, ο οποίος ανέπτυξε το ρεύμα του Suprematism, και ο Piet Mondrian, που διαμόρφωσε τη θεωρία και την πρακτική του De Stijl. Στα έργα τους η εικόνα συγκροτείται από καθαρές γεωμετρικές δομές και από χρωματικά πεδία που τοποθετούνται σε αυστηρή ισορροπία. Η ζωγραφική αντιμετωπίζεται ως σύστημα σχέσεων και όχι ως μέσο απεικόνισης.

Η γεωμετρική αφαίρεση επηρέασε και άλλα πεδία της οπτικής δημιουργίας, όπως την Αρχιτεκτονική, τη Γραφιστική και τον σχεδιασμό αντικειμένων. Οι γεωμετρικές δομές που χρησιμοποιούνται στη ζωγραφική μεταφέρθηκαν σε αρχιτεκτονικές συνθέσεις, τυπογραφικά συστήματα και βιομηχανικό σχεδιασμό, όπου η οργάνωση της μορφής βασίζεται σε καθαρούς άξονες, αναλογίες και επαναλαμβανόμενα σχήματα.

Στο πλαίσιο της ιστορίας της τέχνης, η γεωμετρική αφαίρεση αποτελεί μία από τις βασικές μορφές της αφηρημένης ζωγραφικής. Η έμφαση μετατοπίζεται από την αναπαράσταση του ορατού κόσμου προς την οργάνωση της εικόνας ως αυτόνομου οπτικού πεδίου, στο οποίο οι γεωμετρικές μορφές λειτουργούν ως δομικά στοιχεία της σύνθεσης. Με αυτόν τον τρόπο η ζωγραφική προσεγγίζεται ως σύστημα σχέσεων ανάμεσα σε γραμμές, σχήματα και χρώματα που συγκροτούν μια συνεκτική οπτική δομή.