Θεματική ενότητα · 2 θέματα
Θεόδωρος Κολοκοτρώνης – Ο Γέρος του Μοριά
Μνημείο του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη (Artwork), Ναύπλιο, Αργολίδα
Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης (1770–1843) υπήρξε μία από τις σημαντικότερες στρατιωτικές και πολιτικές προσωπικότητες της Ελληνικής Επανάστασης του 1821. Γνωστός με το προσωνύμιο «Γέρος του Μοριά», συνδέθηκε με τον αγώνα για την απελευθέρωση της Ελλάδας από την οθωμανική κυριαρχία και διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στις στρατιωτικές επιχειρήσεις της Πελοποννήσου.
Γεννήθηκε στις 3 Απριλίου 1770 στο Ραμοβούνι της Μεσσηνίας, σε οικογένεια με μακρά παράδοση στην ένοπλη αντίσταση. Ο πατέρας του, Κωνσταντίνος Κολοκοτρώνης, συμμετείχε σε επαναστατικές ενέργειες εναντίον των Οθωμανών. Από νεαρή ηλικία ο Θεόδωρος ασχολήθηκε με την ένοπλη δράση και εντάχθηκε στον κόσμο των κλεφτών και των αρματολών της Πελοποννήσου. Η στρατιωτική του εμπειρία διαμορφώθηκε μέσα από συγκρούσεις, μετακινήσεις και τη γνώση της γεωγραφίας του Μοριά.
Κατά την περίοδο πριν από την Επανάσταση έζησε για αρκετά χρόνια στα Επτάνησα, όπου υπηρέτησε σε στρατιωτικά σώματα υπό βρετανική διοίκηση. Η εμπειρία αυτή συνέβαλε στην απόκτηση οργανωμένων στρατιωτικών γνώσεων και στην εξοικείωσή του με διαφορετικές μορφές πολεμικής τακτικής.
Με την έναρξη της Επανάστασης το 1821 επέστρεψε στην Πελοπόννησο και ανέλαβε πρωταγωνιστικό ρόλο στην οργάνωση των επαναστατικών δυνάμεων. Η σημαντικότερη στρατιωτική του επιτυχία ήταν η Άλωση της Τριπολιτσάς τον Σεπτέμβριο του 1821, γεγονός που ενίσχυσε σημαντικά την επαναστατική παρουσία στην Πελοπόννησο. Η στρατηγική του ικανότητα αναδείχθηκε επίσης στη Μάχη των Δερβενακίων τον Ιούλιο του 1822, όπου οι ελληνικές δυνάμεις αντιμετώπισαν αποτελεσματικά τη στρατιά του Μαχμούτ Πασά Δράμαλη.
Στα επόμενα χρόνια συμμετείχε στις πολιτικές και στρατιωτικές εξελίξεις της Επανάστασης, ενώ βρέθηκε αντιμέτωπος με τις εσωτερικές συγκρούσεις μεταξύ των ελληνικών παρατάξεων. Κατά τον εμφύλιο πόλεμο του 1823–1825 φυλακίστηκε στην Ύδρα. Μετά την απόβαση του Ιμπραήμ στην Πελοπόννησο, το 1825, αποφυλακίστηκε και ανέλαβε εκ νέου στρατιωτική δράση, οργανώνοντας την αντίσταση των ελληνικών δυνάμεων.
Μετά την απελευθέρωση και τη δημιουργία του ελληνικού κράτους, ο Κολοκοτρώνης υποστήριξε τον Ιωάννη Καποδίστρια και συμμετείχε στις πολιτικές αντιπαραθέσεις της περιόδου. Η στάση του τον έφερε σε σύγκρουση με την Αντιβασιλεία του Όθωνα. Το 1833 συνελήφθη και κατηγορήθηκε για εσχάτη προδοσία. Το 1834 καταδικάστηκε σε θάνατο, μαζί με τον Δημήτριο Πλαπούτα, σε μία δίκη που αποτέλεσε σημαντικό επεισόδιο της πρώιμης πολιτικής ιστορίας του ελληνικού κράτους. Η ποινή του μετατράπηκε σε ισόβια κάθειρξη και το 1835 έλαβε χάρη από τον βασιλιά Όθωνα.
Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης πέθανε στην Αθήνα στις 4 Φεβρουαρίου 1843, σε ηλικία 72 ετών. Η ιστορική του παρουσία διατηρήθηκε μέσα από τη στρατιωτική δράση, τις πολιτικές παρεμβάσεις και τα απομνημονεύματά του, τα οποία υπαγόρευσε στον Γεώργιο Τερτσέτη και αποτελούν σημαντική πρωτογενή μαρτυρία για την περίοδο της Επανάστασης. Η μορφή του συνδέθηκε με την ιστορική μνήμη του Αγώνα του 1821.

